موجودات موجودات | دونکلیوستئوس (Dunkleosteus)

[سَنا]

ماهی زره‌پوش با نیش ۵ تن نیرو

توضیح :

دونکلیوستئوس عضوی از گروهی به نام پلاکودرم‌ها (Placoderms) است – ماهی‌های زره‌پوشی که در دوره دوونین (۴۱۹ تا ۳۵۹ میلیون سال پیش) زندگی می‌کردند. این دوره به "عصر ماهی‌ها" معروف است.

 

[سَنا]

اندازه و زره:

· طول: تا ۱۰ متر (۳۳ فوت)
· وزن: تا ۴ تن
· جمجمه: ۱ متر طول
· صفحات زرهی سر: ضخامت ۵ سانتیمتر، از نوع خاصی از استخوان

برخلاف ماهی‌های امروزی که اسکلتشان از استخوان سبک ساخته شده، صفحات زرهی دونکلیوستئوس از استخوان فشرده و متراکم ساخته شده بود. این صفحات نه تنها دفاع می‌کردند، بلکه وزنه‌های تعادل هم بودند؛ دونکلیوستئوس برای شناور ماندن، باید مثانه شنا بسیار بزرگی داشت تا وزن صفحات را جبران کند. کشف نشده ولی محاسبات نشان می‌دهد مثانه شنا دونکلیوستئوس حدود ۲۰۰ لیتر حجم داشته.

 

[سَنا]

سلاح – تیغه‌های استخوانی خودتیزشونده:

دونکلیوستئوس دندان نداشت. در عوض، در محل دندان‌ها، صفحات استخوانی مثلثی و تیز قرار داشتند که به آنها لبه دندانی (Dental plates) می‌گویند.

نکته جالب:

این لبه‌ها با ساییده شدن به هم، خودشان را تیز می‌کردند. در واقع، هر بار که دونکلیوستئوس دهانش را باز و بسته می‌کرد، لبه بالایی به لبه پایینی ساییده می‌شد و تیزتر می‌گشت – مانند تیغه چاقویی که روی تیزکن کشیده می‌شود.

 

[سَنا]

قدرت نیش محاسبه‌شده:

دانشمندان با ساخت مدل کامپیوتری جمجمه دونکلیوستئوس محاسبه کردند:

· نیروی نیش در نوک دهان: ۵,۰۰۰ نیوتن (۵۰۰ کیلوگرم نیرو)

· نیروی نیش در عمق دهان (نزدیک لولا): ۱۲,۰۰۰ نیوتن (۱.۲ تن نیرو)

برای مقایسه: کوسه سفید بزرگ امروزی حدود ۴,۰۰۰ نیوتن نیرو دارد و تی‌رکس حدود ۳۵,۰۰۰ نیوتن.

 

[سَنا]

چه می‌خورد؟

فسیل‌هایی از محتویات معده دونکلیوستئوس پیدا شده که نشان می‌دهد می‌خورد:

· کوسه‌های اولیه (نیمی از بدن طعمه کامل و هضم‌نشده پیدا شده)

· ماهی‌های زره‌پوش دیگر (صفحات استخوانی هضم‌نشده در معده)

· حتی دیگر دونکلیوستئوس‌ها (شواهد آدم‌خواری)

 

[سَنا]

مرگ – رویداد انقراض اواخر دوونین:

حدود ۳۵۹ میلیون سال پیش، انقراضی مرموز رخ داد – نه به بزرگی انقراض پرمین، اما همچنان ۷۰ درصد گونه‌ها را کشت. دلیل دقیقش مشخص نیست، ولی احتمالاً ترکیبی از فوران آتشفشانی، سقوط یک سیارک کوچک، و کاهش شدید اکسیژن بود. دونکلیوستئوس که یک تخصص‌گرا بود (برای شکار طعمه‌های خاص تکامل یافته بود) نتوانست زنده بماند.


منابع: ۳۶۰ داک