تفسیر شعر تفسیر غزل ۱۳۷ دیوان حافظ

[SETAYESH.MO]

بیت اول

دل از من برد و روی از من نهان کرد
خدا را با که این بازی توان کرد​

با دلربایی دل مرا ربود و رخسار خود را از من پنهان کرد، یعنی اول گرفتار عشقم کرد و وقتی دید گرفتارم، مرا ترک نمود. به خاطر خدا بگویید با چه کسی می‌توان این چنین شرط بندی عشق باخت؟

 

[SETAYESH.MO]

بیت دوم

شب تنهاییم در قصد جان بود
خیالش لطف‌های بی‌کران کرد​

شب هجران قصد کشتن و هلاکت مرا کرده بود، اما خیال و تصور یار با من بیش از اندازه مهربانی کرد.

 

[SETAYESH.MO]

بیت سوم

چرا چون لاله خونین دل نباشم
که با ما نرگس او سرگران کرد​

چرا همچون لاله دلی پر از خون جگر نداشته باشم در حالی‌که چشمان محبوب به من بی‌اعتنایی نمود؟

 

[SETAYESH.MO]

بیت چهارم

که را گویم که با این درد جان سوز
طبیبم قصد جان ناتوان کرد​

با چه کسی می‌توانم بگویم؟ یعنی به هیچ‌کس نمی‌توانم این را بازگو کنم که با وجود داشتن چنین درد جانسوزی، طبیب عشق دشمن جان خسته‌ام شد و در پی گرفتن جان من بود.

 

[SETAYESH.MO]

بیت پنجم

بدان سان سوخت چون شمعم که بر من
صراحی گریه و بربط فغان کرد​

یار آن چنان سخت مرا همچون شمع سوزاند که شیشه باده به حالم گریست و بربط به ناله و فریاد درآمد. بربط یک نوع از آلات موسیقی است.

 

[SETAYESH.MO]

بیت ششم

صبا گر چاره داری وقت وقت است
که درد اشتیاقم قصد جان کرد‌​

ای باد صبا اگر راه چاره‌ای بر درد ما در نظر داری، اکنون زمان مناسب است، زیرا که درد و رنج اشتیاقم به یار، در صدد کشتن من بر آمده است. یعنی فردا برای مداوای درد من دیر است و خواهم مُرد.

 

[SETAYESH.MO]

بیت هفتم

میان مهربانان کی توان گفت
که یار ما چنین گفت و چنان کرد​

چه وقت و چگونه می‌توانم در مجلس یاران و دوستان مهربانم بگویم که یار با ما از چه سخن گفت، ولی چگونه رفتار کرد. یعنی سخنان محبوب از وفاداری اما رفتارش همه بی‌وفایی بود.

 

[SETAYESH.MO]

بیت هشتم

عدو با جان حافظ آن نکردی
که تیر چشم آن ابروکمان کرد​

دشمن حافظ با جان او آن رفتاری را نکرد که تیر نگاهی از آن یار ابروکمانی انجام داد. در اینجا بین تیر چشم و کمان ابروی یار مراعات‌النظیر هست. چون تیر را توسط کمان پرتاب می‌کنند